Ba mẹ đã nghe về vận động thô nhưng không biết là gì và các bài tập vận động tại nhà làm sao để tập cho con, xin mời ba mẹ đọc bài viết này của Edunow để biết rõ hơn về vận động thô là gì và cách nhé.
Vận động thô là gì?
Vận động thô là nhóm các kỹ năng liên quan đến những cử động lớn của cơ thể như chạy, nhảy, giữ thăng bằng, bò, trườn, leo, ném – bắt bóng…Đây là nền tảng giúp trẻ: kiểm soát cơ thể; tăng khả năng phối hợp tay – chân – mắt; phát triển sức mạnh cơ bắp; duy trì sự tập trung; xây dựng sự tự tin trong khám phá.
Ở trẻ gặp khó khăn phát triển, phần vận động thô thường bị ảnh hưởng khiến trẻ khó giữ thăng bằng, dễ té, ngại vận động, không thích tham gia hoạt động nhóm, hoặc “luôn chạy nhảy không điểm dừng”.
Tại sao vận động thô quan trọng với trẻ có nhu cầu đặc biệt?
Nhiều phụ huynh thường chỉ chú ý đến ngôn ngữ hoặc hành vi, mà quên rằng vận động thô là gốc rễ ảnh hưởng đến tất cả:
Ảnh hưởng đến sự tập trung
Trẻ vận động thô yếu thường khó ngồi thẳng, khó giữ tư thế lâu → dẫn đến giảm tập trung trong giờ học.
Ảnh hưởng đến cảm xúc
Khi cơ thể không ổn định, trẻ dễ bị kích thích, cáu gắt hoặc lo lắng khi tham gia hoạt động mới.
Ảnh hưởng đến kỹ năng xã hội
Các hoạt động bạn bè thường liên quan vận động (đá banh, nhảy, chạy…) → trẻ khó hòa nhập nếu kỹ năng này yếu.
Là bước đệm cho vận động tinh & ngôn ngữ
Khi thân người chắc, trẻ giữ thăng bằng tốt thì khả năng học tập, ngồi bàn, nói chuyện, tương tác… sẽ tăng đáng kể.
Chính vì vậy, các trung tâm giáo dục đặc biệt như chúng tôi luôn xem vận động thô là một phần quan trọng trong chương trình can thiệp.
Dấu hiệu trẻ đang gặp khó khăn ở phần vận động thô
- Ba mẹ có thể nhận thấy con mình thuộc một trong các nhóm sau:
- Dễ té, đi loạng choạng, leo cầu thang khó khăn
- Chạy không vững, ít tham gia các trò chơi vận động
- Sợ nhảy, sợ leo, sợ trườn
- Luôn chạy nhảy quá mức nhưng lại không kiểm soát được cơ thể
- Khó giữ thăng bằng khi đứng một chân
- Ngại vận động, chỉ thích ngồi xem màn hình
- Phối hợp tay – mắt yếu: ném bóng không trúng đích, khó đập bóng
- Không làm được chuỗi động tác theo hướng dẫn
Nếu trẻ có 2–3 dấu hiệu trở lên, ba mẹ nên chú ý hơn đến việc tập vận động thô cho con ở nhà hoặc tìm đến trung tâm để đánh giá.
Cách vận động thô – Các nhóm bài tập cốt lõi giúp trẻ phát triển
Dưới đây là cách mà giáo viên tại trung tâm (đã được đào tạo chuyên môn giáo dục đặc biệt) chia vận động thô thành 5 nhóm dễ áp dụng:
Nhóm tăng sức mạnh cơ
Giúp con đứng – ngồi – chạy vững vàng hơn.
Một số bài tập:
- Leo dốc, leo thang dây
- Trườn quân đội qua hầm chui
- Ngồi xổm – đứng lên 10 lần
- Bò kiểu gấu
Nhóm giữ thăng bằng
Phù hợp cho trẻ hay té, đứng không vững, chậm chạp.
Bài tập:
- Đi trên đường thẳng bằng băng keo
- Đứng một chân 3–5 giây
- Nhảy lò cò
- Đi trên gờ thấp
- Bước vào – bước ra khỏi vòng tròn
Nhóm phối hợp tay – mắt – chân
Cần cho học thể thao, chơi nhóm, điều khiển cơ thể đúng hướng.
Bài tập:
- Ném bóng vào rổ nhỏ
- Tung bóng lên và bắt lại
- Đập bóng xuống đất
- Chuyền bóng qua chướng ngại
- Đập – bắt bóng bằng hai tay
Nhóm vận động theo chuỗi
Rất quan trọng cho trẻ tự kỷ, chậm phát triển vận động.
Bài tập:
- “Leo – nhảy – bò – chui” theo đường chạy
- Bước 5 bước → nhảy vào vòng → bò qua ghế → lấy đồ vật
- Làm theo hướng dẫn: “Nhảy 3 lần – xoay 1 vòng – chạm đất”
Nhóm vận động điều tiết năng lượng
Dành cho trẻ tăng động – hiếu động quá mức.
Bài tập gợi ý:
- Nhảy trên thảm nhún
- Kéo dây, đẩy vật nặng
- Chơi xích đu nhịp chậm
- Leo cầu thang 10 lần
- Chơi trò kéo – đẩy với thầy cô
Những bài tập này không chỉ giúp trẻ khỏe hơn mà còn giảm hành vi, ổn định cảm xúc và tăng khả năng tập trung.
Hướng dẫn vận động thô tại nhà – Ba mẹ có thể áp dụng ngay
Vận động thô là gì? Dưới đây là hướng dẫn thực tế, dễ làm và an toàn trong giáo dục đặc biệt:
Bắt đầu từ 5–7 phút mỗi ngày
Không cần quá dài. Quan trọng là đều đặn, giúp cơ thể con quen dần với vận động.
Ưu tiên bài tập đơn giản – có tính lặp lại
Trẻ có nhu cầu đặc biệt thường khó ghi nhớ chuỗi dài, vì vậy: chỉ 1–2 động tác/lần; dùng hình ảnh hoặc video minh họa; làm mẫu thật chậm; khen ngợi ngay khi trẻ làm được 1 phần nhỏ.
Tránh ép buộc
Nếu con sợ leo – trườn – nhảy, hãy bắt đầu từ mức độ thấp rồi tăng dần. Trẻ chỉ học được khi cảm thấy an toàn và được hỗ trợ.
Kết hợp chơi – vận động để con chủ động tham gia
Ví dụ: Ném bóng để cứu “chú gấu”; Nhảy lò cò để đi qua “khu rừng”; Bò để vào “hang bí mật”; Vận động theo chủ đề giúp trẻ hứng thú hơn nhiều lần.
Luôn có người lớn giám sát
Đặc biệt với trẻ tăng động hoặc trẻ đang học leo – nhảy – thăng bằng.
Gợi ý 15 bài tập vận động thô theo từng độ tuổi
Trẻ 1–2 tuổi
- Bò qua chướng ngại mềm
- Đẩy xe hoặc đồ vật nhẹ
- Đi trên thảm gợn sóng
- Lăn bóng lớn
Trẻ 3–4 tuổi
- Nhảy hai chân
- Leo bậc 5–6 bậc
- Ném bóng vào rổ thấp
- Chạy nhẹ theo đường cong
Trẻ 5–6 tuổi
- Nhảy lò cò
- Đứng một chân 5 giây
- Chơi kéo co mini
- Leo dốc – leo thang
Trẻ 6+ có khó khăn vận động
- Tập chuỗi vận động theo hướng dẫn
- Trườn qua đường ống
- Đập bóng – bắt bóng
- Đi chậm trên ván cân bằng
Với trẻ có nhu cầu đặc biệt, việc hiểu vận động thô là gì, biết cách điều chỉnh bài tập, và có hướng dẫn vận động thô phù hợp là điều rất quan trọng.
Ba mẹ hãy kiên trì đồng hành cùng con — và nếu cần, hãy tìm đến các trung tâm có đội ngũ giáo viên được đào tạo bài bản trong giáo dục đặc biệt để con nhận được chương trình phù hợp nhất. Trên đây là bài viết về vận động thô là gì và cách hướng dẫn ba mẹ tập cho con tại nhà của Edunow, hy vọng với bài viết sẽ giúp ích được cho bạn đọc.
